លក្ខណៈសម្បត្តិ ៣ យ៉ាង នាំមកនូវលាភសំណាងមហាសាល

លាភ (labha) ការ​បាន, ដំណើរ​ប្រទះ​លើ​ការ​បាន, អ្វី​ៗ​ដែល​គួរ​បាន; ចំណេញ : មាន​លាភ, កើត​លាភ, ខាត​លាភ ។ ប្រើ​ជា​បទ​សមាស បើ​រៀង​ពី​ខាង​ដើម អ. ថ. លាភៈ, រៀង​ពី​ខាង​ចុង អ.ថ. លាប, ដូច​ជា : លាភ​គិទ្ធ ដែល​ជាប់​ជំពាក់​ដោយ​លាភ, ដែល​ញ៉ាម​ព្រោះ​ធ្លាប់​តែ​បាន; សេចក្ដី​ជាប់​ចិត្ត​ក្នុង​លាភ ។

សំណាង ( ន. ) អំពើ​ដែល​កសាង, ភ័ព្វ​ព្រេង, ព្រេង​ពី​នាយ : សំណាង​ល្អ, សំណាង​អាក្រក់, សំណាង​តិច ។ មាន​សំណាង មាន​ភ័ព្វ​ព្រេង​ល្អ, មាន​បុណ្យ​ភ័ព្វ​ពី​ព្រេង​នាយ​មក ។

ពាក្យចាស់តែងពោលថា សាបព្រោះពូជណា ទទួលបានផលផ្លែផ្កាពូជនោះ។ យ៉ាងណាមិញ បុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយអាកប្បកិរិយារបស់មនុស្ស ដែលវាជះឥទ្ធិពលដល់ជោគវាសនារបស់ពួកគេផងដែរ។ បើ​មនុស្ស​មាន​គុណ​សម្បត្តិ​ល្អ ជោគ​វាសនា​របស់​គេក៏ល្អ ខ្ពង់ខ្ពស់ មានយស មានលាភសំណាងតាមហ្នឹងដែរ។

១. សាមញ្ញ

សាមញ្ញ –មុ័ញ-ញ៉ៈ បា.; សំ. ( ន. ) (ឝ្រាមណ្យ) សមណ​ភាព ។ សាមញ្ញ​គុណ គុណ​នៃ​សមណ​ភាព ។ សាមញ្ញប្បដិបត្តិ បដិបត្តិ​តាម​សមណ​ភាព ។ សាមញ្ញ​សាសនា សាសនា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដែល​មាន​ភាព​ជា​សមណៈ​ពិត, សាសនា​ស្រោច​ស្រង់​សត្វ (ពុទ្ធ​សាសនា) ។ ព. ផ្ទ. ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា, អញ្ញ​លទ្ធិ ។ល។

សាមញ្ញ –មុ័ញ បា.; សំ. ( គុ. ) (សាមាន្យ) សាធារណៈ; ដែល​ជា​ធម្មតា; ដែល​ស្មើ​ៗ​តែ​គ្នា; ដែល​រាប់​រយ​រាប់​ពាន់: ពាក្យ​សាមញ្ញ គ្រាម​ភាសា, ពាក្យ​ផ្សារ។ មនុស្ស​សាមញ្ញ មនុស្ស​សាធារណៈ, មនុស្ស​រយ ។ របស់​សាមញ្ញ របស់​រយ ។ បើ​រៀង​ភ្ជាប់​ពី​ខាង​ដើម​សព្ទ​ដទៃ អ. ថ. សាមុ័ញញ៉ៈ, ដូច​ជា សាមញ្ញ​នាម សាធារណ​នាម (ព. ផ្ទ វិសាមញ្ញ​នាម) ។ សាមញ្ញ​លក្ខណៈ សេចក្ដី​កំណត់​ឃើញ​ស្មើ គឺ​ឃើញ​ថា អនិច្ចំ, ទុក្ខំ , អនត្តា ជា​សភាព​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ស្មើ​គ្នា​ទួទៅ​គ្រប់​រូប​សត្វ​លោក ។ល។

មាន​សុភាសិត​ចាស់​មួយ​ឃ្លា​ថា “មនុស្ស​មាន​ពរ​ហើយ” ​មនុស្ស​ល្ងង់តែងទទួល​បាន​ពរ មនុស្សកាន់តែសាមញ្ញ វាសនាកាន់តែល្អ។ មនុស្សសាមញ្ញ តែងតែចងចាំរឿងមួយចំនួនដែលគួរកត់សម្គាល់ ប៉ុន្តែពួកគេលះបង់ខ្លួនឯង ដើម្បីជួយដល់នរណាម្នាក់ ឬអ្វីមួយដោយមិនដើរជុំវិញនគរទាំងបី។

មនុស្សសាមញ្ញ មិនដែលយកចិត្តទុកដាក់លើការវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នកដទៃទេ។ ពួកគេគ្រាន់តែធ្វើអ្វីដែលមនសិការរបស់ពួកគេប្រាប់ពួកគេ។ មនុស្សកាន់តែច្រើនដឹងពីរបៀបរស់នៅសាមញ្ញ ពួកគេនឹងកាន់តែមានសុភមង្គល។

២. លាក់បាំង

មាន​សុភាសិត​មួយ​ពោល​ថា​៖ “លំពែង​ទុក​ក្បាល​បក្សី​” គេ​យល់​ថា ការ​បាញ់​ប្រហារ​សត្វ​ស្លាប​នោះ​ គឺ​ជា​ទេព​កោសល្យ​ដែល​ច្បាស់​ជា​នាំ​ឱ្យ​មាន​គ្រោះ​មហន្តរាយ។

ការរស់នៅក្នុងជីវិតដែលពឹងផ្អែកលើទេពកោសល្យ បង្ហាញភាពប៉ិនប្រសប់ និងក្រអឺតក្រទម ប្រាកដជានឹងនាំមកនូវគ្រោះមហន្តរាយដល់រូបកាយរបស់គាត់ សូម្បីតែអ្នកដែលពេញចិត្តនឹងទេពកោសល្យ និងមានចិត្តអត់ឱន ក៏មិនអាចឱ្យតម្លៃមនុស្សដែលមិនបន្ទាបខ្លួនបានដែរ។ សូម១ធ្វើជាមនុស្សអត់ធ្មត់ បិទមាត់ រក្សាចិត្តសាមញ្ញ និងរាបទាប កុំមានចេតនាបង្អួត។

៣. ស្អាតបាត

យើងភាគច្រើនដឹងថា “ទឹកល្អ និងអាក្រក់” (ទឹកគឺល្អបំផុត) ទោះបីជាទឹកទន់ក៏ដោយ វាអាចផ្ទុកអ្វីៗទាំងអស់។ ឧត្តមគតិនៃអំពើល្អ គឺប្រព្រឹត្តិមនុស្សដូចទឹក ទឹកចិញ្ចឹមគ្រប់រឿង តែមិនប្រកួតប្រជែងជាមួយអ្នកណាឡើយ។

បុគ្គលមិនគួរឈ្លោះ មិនគួររិះគន់ និងគួរត្អូញត្អែរឡើយ។ មនុស្សដែលទន់ភ្លន់ដូចទឹក មើលទៅហាក់ដូចជាទន់ជ្រាយ ប៉ុន្តែមានថាមពលគ្មានដែនកំណត់។

ជា​មនុស្ស​ស្លូតបូត ពេល​និយាយ ​ឬ​ធ្វើ​អ្វី​ក៏​តែង​រក​ផ្លូវ​ចេញ​ឱ្យ​អ្នក​ដទៃ​ដែរ។ ក្នុងការទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្ស ឬធ្វើអ្វីក៏ដោយ ពួកគេក៏រក្សាអាកប្បកិរិយាទន់ភ្លន់ផងដែរ។ ដោយ​សារ​តែ​អ្នក​មិន​ខ្វល់​ពី​រឿង​តូចតាច នោះ​អ្នក​ដទៃ​ក៏​ស្រលាញ់ និង​រាប់អាន​អ្នក​យ៉ាង​ល្អ។ យ៉ាងណាមិញ លក្ខខណ្ឌ​ល្អ​នឹង​ត្រូវ​សាបព្រោះ ​បើ​លក្ខខណ្ឌ​ដែល​កំណត់​ទុក​ល្អ ផ្លូវ​ខាង​មុខ​ក៏​បើក​ចំហរចំពោះអ្នកដូចគ្នា។


អត្ថបទទាក់ទង

មនុស្ស ៥ ប្រភេទ ដែលតែងតែមានមនុស្សខ្ពង់ខ្ពស់ចាំថែរក្សា

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *